Netcongestie: Wat betekent het nieuwe prioriteringskader voor jou?
Maatschappelijke functies onder druk
De aanleiding voor de recente verduidelijking en aanscherping door de Autoriteit Consument & Markt (ACM) is dat maatschappelijke functies steeds vaker in de knel kwamen door het principe “wie het eerst komt, wie het eerst maalt”. Hierdoor konden projecten met een groot maatschappelijk belang – zoals woningbouw, zorg of opvang – worden verdrongen door minder urgente aanvragen.
Daarnaast was er behoefte aan juridische duidelijkheid en een eenduidige toepassing door netbeheerders in het land. Met het nieuwe besluit zijn de spelregels nu vastgelegd, inclusief scherpere definities en minder ruimte voor interpretatie.
Het prioriteringskader: wie krijgt voorrang en waarom?
Het nieuwe prioriteringskader bepaalt hoe netbeheerders omgaan met de beperking op transportcapaciteit in congestiegebieden. Hierbij worden maatschappelijke belangen meegewogen. Dit gebeurt binnen onderstaande vastgestelde categorieën en onder strikte voorwaarden:
Tot eind 2025 kregen woningen en scholen nog wel vanzelfsprekend transportcapaciteit op een kleinverbruik aansluiting (t/m 3x80A). Met dit prioriteringskader is dat verleden tijd en vallen deze aanvragen onder punt 3 van het prioriteringskader of zelfs volledig buiten het prioriteringskader. Dit wordt goed zichtbaar in onderstaande afbeelding.
Toelichting voor woonvormen
Vanwege het grote tekort aan woningen krijgen alle vormen van wonen prioriteit (vallen onder punt 3 van het prioriteitskader). Dit loopt van:
Ook is het nu mogelijk dat gemeenten al vroeg in de planfase prioriteit voor woningbouw aanvragen. Deze voorrang geldt tot een afzekerwaarde van 3x35A.
Toelichting voor niet acute zorg
Verblijfszorg (niet-acute reguliere zorg) valt samen met wonen onder de derde categorie. De omschrijving hiervan is zeer gedetailleerd uitgewerkt, waardoor er nauwelijks ruimte is voor eigen interpretatie – iets wat in het verleden wel het geval was.
Let op! Dit betekent dat reguliere zorg zonder verblijf niet onder het prioriteringskader valt.
Toelichting voor hoger onderwijs
HBO- en WO-instellingen zijn bewust niet opgenomen in het prioriteringskader, omdat het volgen van deze opleidingen niet wettelijk verplicht is en daardoor buiten de kaders valt.
Hoe werkt de aanvraagprocedure?
Om in aanmerking te komen voor prioriteit bij netcongestie moet een aanvraag goed worden onderbouwd. De ACM heeft hiervoor eisen vastgelegd. Deze zijn vermeld in de Staatscourant. In het kort betekent dit:
Bestuursverklaring organisatie: Een verklaring van de organisatie zelf (niet van de gemeente), ondertekend door een bestuurder die volgens het KvK-register bevoegd is.
De verklaring moet aantonen dat:het gevraagde vermogen noodzakelijk is voor de maatschappelijke functie;
het project niet kan starten zonder deze capaciteit;
het project op korte termijn van start gaat;
alle bewijsstukken compleet en naar waarheid zijn aangeleverd.
Bij onjuiste informatie kan de toegekende prioriteit worden ingetrokken.
Rol van de gemeente: In sommige gevallen is ook een bestuursverklaring van het gemeentebestuur (college én raad) vereist, bijv. wanneer de gemeente betrokken is bij het project.
KvK-uittreksel: Een recent uittreksel van maximaal één maand oud.
Aanvullende stukken: Afhankelijk van de functie zijn extra documenten nodig, zoals vastgelegd in de Staatscourant.
Wat kan je als organisatie doen om prioriteit te krijgen?
Inventariseer in welke categorie van het prioriteringskader het project behoort en welke stukken aangeleverd moeten worden als bewijslast.
Zorg er daarnaast voor dat je als bestuur de plannen en het benodigde vermogen zo vroeg mogelijk afstemt met de netbeheerder, de gemeente en lokale stakeholders. Verdiep je in de geldende beperkingen en procedures. Soms is er geen sprake van netcongestie of kan lokaal een oplossing worden gevonden, bijvoorbeeld door aan te sluiten bij een bestaand congestie-initiatief.
Hoe kan Klictet ondersteunen bij het krijgen van prioriteit?
Als integraal adviseur:
Vooruitdenken loont
Energie-installaties gaan 10 tot 30 jaar mee, gebouwen vaak nog veel langer. Daarom kijken wij niet alleen naar wat vandaag nodig is, maar ook naar toekomstige flexibiliteit, netuitval en het slim benutten van energie wanneer die beschikbaar of betaalbaar is. Daarbij houden we nadrukkelijk rekening met de manier waarop gebouwen en installaties zich ontwikkelen. Omdat de installaties steeds slimmer worden aangestuurd, kiezen wij voor integrale EMS (energie management systeem) oplossingen die beheersbaar en meetbaar zijn.
Meer duidelijkheid maar ook een doordachte aanpak
Het nieuwe prioriteringskader biedt meer duidelijkheid, maar vraagt ook om een doordachte aanpak. Met onze tools, rekenmethodieken, kennis over netcongestie en integraal ontwerp helpen we om van regels naar realisatie te komen.
Doorgaan ondanks netcongestie? We helpen je graag verder!
Stefan Janssen
Algemeen Directeur/Sr. Adviseur